Nieuws

Vervolg op praktijkproef mobiele draadrasters

Sinds oktober 2025 wordt de praktijkproef van de provincie Drenthe, waarbij onderzoek wordt gedaan naar twee autowinder systemen voor het plaatsen en opruimen van mobiele wolfwerende draadraster, vervolgd. De doelgroep bestaat uit schapenhouders die hun schapen regelmatig verweiden. Tot en met eind februari 2026 zijn er ruim 180 rasters geplaatst. Bij de eerdere proef van oktober 2024 en tot en met mei 2025 werden 114 rasters geplaatst.

Inmiddels is geleerd dat bij alle rasters zogenaamde ‘fence controls’ nodig zijn om spanning op het raster 24/7 te monitoren. Hierdoor is achteraf terug te zien of de stroomvoorziening wel of niet op orde was. Helaas zijn er tijdens de praktijkproef in de omgeving van Beilen meerdere aanvallen geweest. De stroomspanning was tijdens de aanvallen boven de voorgeschreven 4,5 kV.

Bij DNA-onderzoek werd wolf GW4890m aangetoond. Deze wolf was actief in een groot gebied van ruim 20 kilometer en heeft binnen verschillende rasters schade aan schapen aangericht.

De provincie Drenthe heeft daarna aanvullende maatregelen genomen om schade te voorkomen; het plaatsen van turbo-fladry (fladderlinten met stroom), foxlights, het ophangen van een blauw lint en het uitlenen van wolfwerende flexinetten. Deze aanvullende middelen zijn na een paar weken weer weggehaald om te voorkomen dat een wolf hieraan went. In deze periode is er geen schade geweest.

In de praktijkproef worden de rasters gezet en gecontroleerd door een wolvenconsulent van de provincie. Alle rasters voldeden aan de adviezen. Het is voor de betrokken dierhouders frustrerend dat onduidelijk blijft hoe de schade binnen rasters heeft kunnen plaatsvinden.

Inmiddels is er wel beeldmateriaal beschikbaar van wolven die rond de rasters hebben gelopen. Deze wolven hebben geen poging gedaan om schapen aan te vallen.​​

Wolf springt over sloot bij een perceel met een mobieldraadraster. Bron: provincie Drenthe

Afschot wolf GW3237m

Na betrokkenheid van wolf GW3237m bij verschillende ernstige incidenten is, op advies van wolvendeskundigen, op grond van veiligheidsoverwegingen besloten deze specifieke wolf uit de populatie te laten nemen.

Gedeputeerde Staten van Utrecht hebben begin juli 2025 een omgevingsvergunning verleend voor het uit de populatie halen van deze wolf. Eén en ander op basis van een aanvraag van de Faunabeheereenheid (FBE) Utrecht.

Wolf GW3237m is maandag 1 december 2025 doodgeschoten op Den Treek, binnen het afschotgebied van de vergunning.

Na DNA-bevestiging dat de doodgeschoten wolf GW3237m was, is het mijdadvies dat gold voor de landgoederen, bos- en natuurgebieden op de Utrechtse Heuvelrug tussen de A12 en de A28 vervallen.

Afsluiting van landgoed Den Treek. Fotograaf: Marielle van Uitert

Onderzoeksconclusies GW3237m

Dode wolven worden in opdracht van provincies onderzocht op onder andere de doodsoorzaak en verschillende ecologische aspecten. Dit gebeurt in Utrecht bij de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht door onderzoekers van het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC) en Wageningen University & Research (WUR).

Het DWHC verricht pathologisch onderzoek naar de doodsoorzaak, gezondheidsstatus en eventueel onderliggende ziekten die van belang kunnen zijn voor de volksgezondheid en de gezondheid van (wilde) dieren. WUR verricht dier-ecologisch onderzoek en richt zich hierbij op leeftijd, geslacht, conditie, voortplantingsstatus en voedselkeuze.

Op 17 december 2025 is het onderzoek op de zogeheten probleemwolf gedaan. De provincie Utrecht had toen door een uitgevoerde DNA-analyse al vastgesteld dat het daadwerkelijk om GW3237m ging.

Daarnaast had de wolf oude breuken in de eerste twee nekwervels. Deze breuken waren al langer geleden ontstaan en het bot was deels weer genezen. Op de plaats van de oude breuken was de wervelkolom vernauwd, waardoor het ruggenmerg werd samengedrukt.

Deze schade zou volgens de onderzoekers van het DWHC kunnen passen bij een eerdere aanrijding. Zo’n breuk kan pijn veroorzaken. Of dit ook veranderd gedrag bij de wolf heeft veroorzaakt is achteraf niet te beoordelen.

Er zijn geen aanwijzingen voor infectieuze ziekten gevonden bij deze wolf.

Sectie op wolf GW3237m. Beeld: Dutch Wildlife Health Center (DWHC)

Lauwersregio

Sinds de zomer van 2025 zijn bij het Landelijk Wolvenmeldpunt van BIJ12 verschillende meldingen van een wolf in het gebied rond het Lauwersmeer binnengekomen. In overleg met de provincie Groningen en Fryslân is vervolgens besloten in dit gebied actief te gaan monitoren. Inmiddels is met wildcamerabeelden bevestigd dat er een wolf is waargenomen in deze regio. Het is nog te vroeg om te kunnen zeggen of een wolf zich hier definitief vestigt. Op basis van camerabeelden alleen kunnen nog geen conclusies getrokken worden over een individu. Het aantonen van een specifiek individuele wolf gebeurt met DNA. Het is wachten op nieuwe DNA-sporen om te bevestigen of een wolf zich inderdaad aan het vestigen is.

Wolf op een wildcamera in de Lauwersregio. Bron: Dick Benedictus via het Wolvenmeldpunt

Oost-Groningen

Sinds begin 2025 werd in Oost-Groningen op de grens met Duitsland geregeld een wolf vastgesteld. Het ging toen om wolf GW2592m, een nakomeling van de Duitse Dörpen roedel. Ook recenter zijn bij het Landelijk Wolvenmeldpunt van BIJ12 verschillende meldingen van een wolf in dit gebied. In overleg met de provincie Groningen is besloten dit gebied actief te monitoren op de aanwezigheid van een wolf. Door het verzamelen van DNA-sporen moet blijken of een wolf zich hier vestigt of dat een wolf in dit gebied rondzwerft.

Als een dier wordt doodgereden, wordt het kadaver vaak achtergelaten in de natuur. Dit soort valwild en ander door mensen gehanteerd (deel van) dood wild kan door wolven worden gegeten. Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) heeft aan WENR gevraagd om te onderzoeken of wolven minder schuw zouden kunnen worden door het neerleggen van door mensen gehanteerd (deel van) dood wild. WENR heeft dit verkennende onderzoek uitgevoerd op basis van literatuuronderzoek en interviews met (internationale) experts.

Uit het onderzoek bleek dat het onwaarschijnlijk is dat wolven mensengeur en (een deel van) dood wild met elkaar in verbinding brengen. In het drukbevolkte Nederland komen wolven de geur van mensen namelijk op veel plaatsen tegen, niet alleen op dood wild. Daarnaast eten wolven ook vaak dood wild zonder mensengeur, bijvoorbeeld als ze zelf prooi vangen of een wild dier dat door andere natuurlijke oorzaken is doodgegaan. De onderzoekers concluderen dat het daarmee niet waarschijnlijk is dat door de geur van mensen op (een deel van) dood wild wolven minder schuw worden en daarmee een verhoogd risico voor mens en (landbouw)huisdier vormen.

WENR heeft in opdracht van het ministerie van LVVN voor wolven in Nederland de gunstige populatieomvang en het gunstige verspreidingsgebied bepaald. Dit hebben zij gedaan op basis van een eerder uitgevoerde modelstudie die zij onderbouwd hebben met bestaande wetenschappelijke inzichten.

Een duurzame wolvenpopulatie bestaat uit meer dan 500 roedels. Voor Nederland is het daarmee niet mogelijk om zelfstandig een gunstige populatieomvang te herbergen. Volgens de door WENR uitgevoerde modelstudie kan Nederland wel een bijdrage van 23-56 wolvenroedels leveren aan de Centraal-Europese wolvenpopulatie. Hierbij hoort een potentieel verspreidingsgebied van 32 hokken van 10 bij 10 kilometer tot maximaal 181 hokken van 10 bij 10 kilometer.

De maatschappelijk economische betekenis van de uitkomst van deze studie zal in opdracht van het ministerie van LVVN nog nader onderzocht worden.

Wolven in Nederland eten vooral wilde hoefdieren zoals reeën, wilde zwijnen en edelherten. In gebieden waar deze dieren minder beschikbaar zijn, zoals in Drenthe, voeden wolven zich ook met in het wild levende runderen die worden ingezet voor natuurbeheer. Dat bleek in 2025 uit een onderzoek naar de uitwerpselen van de wolven in ons land.

Het onderzoek, uitgevoerd door het Centrum voor Milieuwetenschappen van de Universiteit Leiden, Stichting Leo, Universiteit Antwerpen en de Zoogdiervereniging, bracht het voedingspatroon van wolven in 2023 gedetailleerd in kaart.

Uit de resultaten blijkt dat op de Veluwe wilde zwijnen (aanwezig in 62% van de onderzochte uitwerpselen), reeën (56%) en edelherten (32%) de voornaamste prooidieren zijn. In Drenthe, waar vrijwel alleen reeën in het wild voorkomen, voeden wolven zich naast reeën (aangetoond in 63% van de uitwerpselen) ook met in natuurrunderen (43%) die ingezet worden voor natuurbeheer, en schapen (10%).

Het onderzoek naar het voedingspatroon van de wolven in Nederland is een langdurige studie die in ieder geval loopt tot en met 2025.

Als wolven de kans krijgen, eten ze ook landbouwhuisdieren zoals schapen en runderen. Daarom is het belangrijk om vee te beschermen tegen wolven, bijvoorbeeld met stroomrasters.

Wolvenuitwerpsel. Fotograaf: Marielle van Uitert.

Op 22 november 2025 is het Landelijk Informatiepunt Wolven geopend. Iedereen kan hier terecht met vragen en zorgen over wolven in Nederland. Het informatiepunt biedt actuele en feitelijke informatie en is bereikbaar via de website www.landelijkinformatiepuntwolven.nl en telefoonnummer 0800-1212.

Vragen en zorgen

In Nederland leven wolven. Veel mensen hebben hier vragen of zorgen over. Feitelijke informatie was tot nu toe op verschillende plekken te vinden. Het informatiepunt brengt daar verandering in. Het geeft eenduidige antwoorden op vragen over wolven, zoals: hoe en waar leven wolven? Kan ik veilig met mijn kind, hond of paard naar het bos? Hoe bescherm ik mijn dieren?

Daarnaast is er ruimte voor het delen van zorgen en ervaringen. Het Landelijk Informatiepunt Wolven biedt hiermee niet alleen informatie, maar ook een luisterend oor.

Actuele en feitelijke informatie

Het informatiepunt gebruikt wetenschappelijke onderzoeken, erkende bronnen en actuele gegevens uit het landelijke Wolvenmeldpunt van BIJ12.

Veelgestelde vragen en nieuwe inzichten worden regelmatig toegevoegd aan de website. Zo draagt het Landelijk Informatiepunt Wolven bij aan kennis over wolven in Nederland.

Opdrachtgevers

Het Landelijk Informatiepunt Wolven is opgericht door het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en de gezamenlijke provincies, verenigd in het Interprovinciaal Overleg. Het is onderdeel van de Landelijke Aanpak Wolven. De uitvoering is in handen van BIJ12.

Video van het Landelijk Informatiepunt Wolven.

Er zijn inmiddels verschillende initiatieven gestart binnen het Landelijk Initiatief Veebescherming. Provincies kunnen daar een verzoek indienen voor financiering voor het realiseren van initiatieven die bijdragen aan het voorkomen van wolvenschade aan vee. Het Rijk heeft hiervoor in €12,88 miljoen beschikbaar gesteld voor de periode 2025 tot en met 2029.

Het afgelopen najaar zijn de provincies Fryslân en Drenthe een vervolgonderzoek gestart naar een conditionerend raster, in samenwerking met Van Hall Larenstein. In de provincie Drenthe is vervolg gegeven aan de praktijkproef met mobiele wolfwerende rasters, waarbij het aantal deelnemende dierhouders en het aantal rasters dat geplaatst wordt sterk is gestegen. De provincie Drenthe is van plan om ook voor komend jaar weer financiering aan te vragen om door te kunnen gaan met de proef

Kortgeleden is ook financiering gegeven voor een nieuw onderzoeksvoorstel in samenwerking met ecologisch onderzoeksbureau Ecosensys en dierhouder Gijs Bouwmeester van Coöperatie Beest en Wold. Zij starten dit voorjaar met onderzoek naar een systeem dat wildcamera’s met beeldherkenning koppelt aan afschrikmiddelen, op locatie bij een begrazingskudde in de Drents-Friese regio.

Het is de bedoeling dat er in meer provincies vergelijkbare initiatieven volgen die de kans op schade door wolven aan gehouden dieren verkleinen provincies kunnen tot begin 2029 nieuwe aanvragen indienen.

Meten van een stroomraster. Fotograaf: Marielle van Uitert.

Sinds oktober 2025 onderzoekt Universiteit Wageningen (WUR) in Het Nationale Park De Hoge Veluwe de interactie tussen wolven, mensen en prooidieren in het Park. Om dit goed te doen, krijgen meerdere dieren een zender en vraagt het Park ook bezoekers om vrijwillig een GPS-tracker mee te nemen.

Tot nu toe zijn 5 herten en 1 wolf gezenderd. Het aantal mensen dat vrijwillig een zender meenam stond eind 2025 op 400. De onderzoekers geven aan dat in 2025 nog te weinig data is verzameld om iets te kunnen zeggen over de interactie tussen wolven, prooidieren en mensen. Het zenderonderzoek liep enige vertraging op, onder andere doordat een hinde enkele dagen na het krijgen van een zender doodging. Het zenderen werd tijdelijk stilgelegd. Onderzoek wees uit dat het hert overleed aan ‘onderliggend lijden’: een bacteriologische bloedvergiftiging in combinatie met een longontsteking.

Gezenderde wolf

De in oktober 2025 gezenderde wolf haalde het landelijke nieuws. Het dier bleek in drie maanden een indrukwekkende afstand van 2528,5 kilometer te hebben afgelegd door vier provincies in Nederland, zo bleek uit data van de zender in de halsband van de wolf. Hij passeerde hierbij diverse roedelgebieden, snelwegen en zelfs rivieren. Op 6 december 2025 trok de gezenderde wolf naar de Utrechtse Heuvelrug.

Uiteindelijk zullen in dit onderzoek vijf wolven en dertig wilde hoefdieren uitgerust worden met zenderbanden.

Bron en meer informatie:

• Nieuw onderzoek naar wolven, prooidieren en mensen in Het Nationale Park De Hoge Veluwe (door Park de Hoge Veluwe & WUR)
• Update onderzoek naar wolven, prooidieren en mensen (door Park de Hoge Veluwe & WUR)

Gezenderde wolf op de Utrechtse Heuvelrug. Beelden: Park de Hoge Veluwe via Landgoed Ringelpoel (Utrecht).