Dode wolven

In 2025 werden er 29 dode wolven geregistreerd in Nederland. Op de onderstaande kaart is te zien waar wolven dood aangetroffen zijn. Onder de kaart staat de betekenis van de iconen. Klik op de iconen voor meer informatie over de betreffende gevestigde wolven. Onderstaande kaart kan worden ingezoomd.

Globale weergave van locaties van dode wolven in Nederland in 2025. Op deze kaart wordt ook een globale indicatie gegeven van waar wolvenroedels leven. De ingetekende locaties en gebieden zijn geen exacte of vaststaande grenzen. Op basis van deze locatiegrenzen worden geen beleidsmatige keuzes gemaakt.

In veel gevallen kon de doodsoorzaak van de geregistreerde dode wolven worden achterhaald. In 2025 kwam 69% van de dode wolven om in het verkeer. Daarmee is het verkeer de belangrijkste doodsoorzaak van wolven in Nederland. De meeste dode wolven waren van het mannelijke geslacht (58,6%). Meer dan de helft van de wolven zijn omgekomen in Gelderland (65,5%). De overige wolven kwamen om in de provincies Drenthe (17,2%), Utrecht (10,3%), Fryslân (3,4%) en Overijssel (3,4%).

Van de 29 in 2025 omgekomen wolven is van 27 wolven aan de hand van het DNA achterhaald waar zij vandaan kwamen. In twee gevallen moet het DNA van de dode wolven nog op individu geanalyseerd worden, dit zijn wolven die na medio december 2025 dood gevonden zijn. Van de 27 dode wolven waarvan het DNA op individu geanalyseerd is was de meerderheid afkomstig uit Nederland (63%). In 14,8% van de gevallen ging het om nakomelingen van Duitse roedels. Van de overige dode wolven (22,2%) is de herkomstroedel onbekend omdat de ouders (nog) niet in de monitoring zijn voorgekomen.

(Vermoedelijke) doodsoorzaken van geregistreerde dode wolven in Nederland in 2025. Van een aantal wolven is de doodsoorzaak niet met zekerheid te achterhalen. Het gaat daarbij met name om de wolven die vermoedelijk zijn gedood door soortgenoten. Op basis van de omstandigheden en de sectie is de meest aannemelijk doodsoorzaak geregistreerd.

In de periode 2015 tot en met 2025 zijn er 81 dode wolven geregistreerd in Nederland. De aantallen dode wolven zijn de afgelopen jaren toegenomen. In de meeste gevallen kon de doodsoorzaak met redelijke zekerheid achterhaald worden. De meeste dode wolven (59,3%) waren van het mannelijke geslacht.

Overzicht van het aantal geregistreerde dode wolven per jaar in Nederland (2015 - 2025). In de jaren 2015, 2016, 2018 en 2019 zijn er in Nederland geen dode wolven geregistreerd.

In totaal is ongeveer twee derde (65,4%) van de 81 wolven omgekomen in Gelderland. De overige wolven kwamen om in de provincies Drenthe (13,6%), Utrecht (6,2%), Limburg (4,9%), Noord-Brabant (4,9%), Fryslân (2,5%) en Overijssel (2,5%).

Van de 81 omgekomen wolven is van 79 wolven aan de hand van het DNA achterhaald waar zij vandaan kwamen. In twee gevallen moet het DNA van de dode wolven nog op individu geanalyseerd worden, dit zijn wolven die na medio december 2025 dood gevonden zijn. Van de 79 dode wolven waarvan het DNA op individu geanalyseerd is was de meerderheid afkomstig uit Nederland (58,2%). In 16,5% van de gevallen ging het om nakomelingen van Duitse roedels, in 8,9% om nakomelingen van Belgische roedels. Van de overige dode wolven (16,5%) is de herkomstroedel onbekend omdat de ouders (nog) niet in de monitoring zijn voorgekomen. In twee gevallen moet het DNA van de dode wolven nog op individu geanalyseerd worden, dit zijn wolven die na medio december 2025 dood gevonden zijn.

(Vermoedelijke) doodsoorzaken van wolven in Nederland 2015 - 2025. In de jaren 2015, 2016, 2018 en 2019 zijn er in Nederland geen dode wolven geregistreerd.

Verkeersaanrijdingen

Zoals te zien is in bovenstaand figuur is net als in 2025 het verkeer doodsoorzaak nummer één van de omgekomen wolven in Nederland (71,6% van de gevallen). In meer dan de helft (62,1%) van de gevallen ging het hierbij om wolven van het mannelijke geslacht. De meeste aanrijdingen vonden plaats op provinciale hoofdwegen (29), met name de N301 (6) en de N224 (5). Twintig aanrijdingen vonden plaats op snelwegen, met name de A28 (6) en de A2 (5). In vier gevallen werden wolven doodgereden door een trein. In drie van de vier gevallen (75%) ging het hierbij om een wolf van het vrouwelijke geslacht.

Aangereden wolf in Apeldoorn (2022). Fotograaf: Marielle van Uitert.

Agressie tussen soortgenoten

Na het verkeer is (vermoedelijke) agressie tussen soortgenoten de op één na meest voorkomende doodsoorzaak. In 2023 werd deze doodsoorzaak voor het eerst vastgesteld. In 2024 werden drie wolven (vermoedelijk) gedood door soortgenoten, in 2025 ging het om vier individuen. Driekwart (75,0%) van de wolven die door agressie tussen soortgenoten om het leven kwamen was van het vrouwelijke geslacht.

Agressie tussen soortgenoten komt voor wanneer er competitie tussen territoriale roedels ontstaat. Als het aantal roedels en daarmee de concurrentie in een gebied toeneemt, kunnen territoria kleiner worden of verschuiven omdat het lastiger wordt om de buitengrenzen te verdedigen.

Zodra er meer wolven leven zoals in een gebied als de Veluwe, gaan dichtheidsafhankelijke factoren een rol spelen. Eén van die factoren is een toename in agressie tussen roedels. Het betreden van een territorium van een andere roedel resulteert niet altijd in agressie. Dit hangt af van verschillende factoren, waaronder ruimte, tijd en verwantschap. Wolven verdedigen hun territorium pas als zij andere wolven tegenkomen en dus tegelijkertijd in hetzelfde gebied aanwezig zijn. In de paartijd zijn wolven vanwege hormonen driftiger dan in de zomer. Als wolven verwant zijn, zijn ze over het algemeen toleranter naar elkaar.

De genetische onderzoeksmethode die op dit moment in Nederland voor de monitoring van wolven gebruikt wordt, is niet geschikt om met DNA te kunnen bevestigen of een wolf gedood is door een soortgenoot of een hond. Daarnaast is DNA-analyse vaak niet meer mogelijk doordat karkassen van wolven die door natuurlijke doodsoorzaken om het leven zijn gekomen pas dagen later gevonden worden. De doodsoorzaak wordt bij deze wolven op basis van vindplaats en verwondingen bepaald en wordt daarom omschreven als vermoedelijke doodsoorzaak.

Dode wolf met bijtwonden in Elspeet (2023). Fotograaf: Marielle van Uitert.

Afschot na probleemsituatie

Op 9 juli 2023 vond een incident plaats in het Drentse Wapse. Daarbij raakte een dierhouder gewond door een wolf. Dit was de eerste ingrijpende interactie tussen een mens en een wolf in Nederland. Op grond van de openbare orde en veiligheid heeft de burgemeester van de gemeente Westerveld een noodbevel afgegeven om deze wolf af te schieten. Het ging om wolf GW3151m, een nakomeling van toen ongeveer één jaar oud geboren in de roedel op de Drents-Friese Regio.

In december 2025 werd de wolf (GW3237m) uit de roedel op de Utrechtse Heuvelrug doodgeschoten. Wolf GW3237m was het afgelopen jaar bij meerdere ernstige incidenten op de Utrechtse Heuvelrug betrokken. Begin juli heeft de provincie Utrecht op advies van deskundigen daarom een afschotvergunning voor deze wolf afgegeven. De wolf werd uiteindelijk begin december gedood. Met dat wolf GW3237m uit de populatie was genomen verviel ook het mijdadvies dat gemeenten, terreinbeherende organisaties en de provincie Utrecht voor landgoederen en bos-en natuurgebieden tussen de A12 en A28 hadden afgegeven. De overige algemene adviezen in wolvenleefgebied bleven wel van kracht.

Sectie op wolf GW3237m. Beelden: DHWC door Marielle van Uitert

Verdachte omstandigheden en stroperij

Het illegaal doden van wolven is in de meeste gevallen moeilijk aan te tonen omdat je eerst een kadaver moet vinden en vervolgens de doodsoorzaak moet bewijzen. Tot nu toe zijn er twee gevallen in Nederland bekend waarbij duidelijk sprake was van verdachte omstandigheden of stroperij.

Eind februari 2022 werd in de bossen bij Ugchelen onder verdachte omstandigheden een dode wolf aangetroffen. Er kon niet worden uitgesloten dat het dier om het leven was gekomen door menselijk handelen. De wolf was in verregaande staat van ontbinding maar met DNA-analyse kon Wageningen Environmental Research (WENR) alsnog aantonen dat het om GW3154m ging, een nakomeling van de Noord-Veluwe roedel.

Op 1 oktober 2021 werd een dode wolf aangetroffen langs het spoor nabij Stroe. Het onderzoek door het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC) en WENR toonde aan dat het dier doodgeschoten was. Op basis van DNA kon worden vastgesteld dat het ging om de wolf GW1490m, de destijds gevestigde wolf op de Zuidwest-Veluwe. Het betreft het eerste bevestigde geval van stroperij van een wolf in Nederland.

Onderzoek bij het DWHC naar het skelet van wolf GW3154m (2022). Fotograaf: Marielle van Uitert

Ziektes en infecties

In november 2023 werd in een bosgebied op de Noord-Veluwe een jonge wolf (GW3875m) dood gevonden in een modderpoel. Het dier kon vermoedelijk niet meer op eigen kracht uit de modderpoel komen en is kort daarop doodgegaan. Uit pathologisch onderzoek door DWHC bleek dat deze wolf een zeer uitgebreide buikvliesontsteking had die veroorzaakt werd door een bacteriële infectie. Als gevolg van deze ontstekingen had het dier geelzucht en verkeerde het in een slechte conditie. Dit is de eerste wolf in Nederland waarvan uit onderzoek bleek dat het dier een natuurlijke dood door een bacteriële infectie is gestorven. Meer over het DWHC-onderzoek op deze wolf is te lezen op de website van DWHC.

Wolf GW3875m met bacteriële infectie en geelzucht (2023). Fotograaf: Marielle van Uitert

Pathologisch onderzoek bij een wolf door DWHC en WENR. Beelden: DWHC